عزاداری سنتی بوشهر
دانلودنوحه بوشهری - عزاداری در بوشهر - سینه زنی بوشهری


 

 

 

 از خودتان‌ و سابقه‌ي‌ نوحه‌خواني‌تان‌ بگوييد؟ 
 ضمن‌ عرض‌ سلام‌ و ادب‌، آرزومند سالي‌ خوب‌ توأم‌ با موفقيت‌ و سرشار از عشق‌ و محبت‌ براي‌ شما مي‌باشم‌. ايمان‌ ميرشکاري‌ هستم‌، دانشجوي‌ رشته‌ي‌ عمران‌، 22 سال‌ سن‌ دارم‌ و 8سال‌ است‌ که‌ افتخار مداحي‌ اهل‌بيت‌ را دارم‌. از رمضان‌ 75 تا به‌ حال‌ در مسجد امام‌ رضا(ع‌) واقع‌ در کوي‌ صلح‌آباد شمالي‌ و از محرم‌ 80 در مسجد سلمان‌ فارسي‌ واقع‌ در کوي‌ جفره‌ مشغول‌به‌ نوحه‌خواني‌ هستم‌.
 

چه‌ شد که‌ به‌ اين‌ سمت‌ کشيده‌ شديد؟

 اين‌ علاقه‌ از همان‌ اوايل‌ کودکي‌ در من‌ به‌ وجود آمد، هنگامي‌ که‌ با صداي‌ لالايي‌ مادر و آواهاي‌ پدر و پدربزرگم‌ به‌ خواب‌ مي‌رفتم‌. از همان‌ موقع‌ بود که‌ روح‌ من‌ با اين‌ آهنگ‌ها عجين‌ شدو با گذشت‌ فقط چندين‌ سال‌ با اين‌که‌ کودکي‌ بيش‌ نبودم‌ مي‌توانستم‌ قسمتي‌ از آهنگ‌ها و آواها را اجرا کنم‌ که‌ باعث‌ خرسندي‌ بزرگان‌ خانواده‌ و دوستان‌ مي‌شدم‌. کم‌کم‌ به‌ خواندن‌ قرآن‌ واذان‌ گفتن‌ در مسجد و مدرسه‌ روي‌ آوردم‌ و سرانجام‌ که‌ ابتداي‌ ورود من‌ به‌ اين‌ عرصه‌ بود خواندن‌ در گروهي‌ متشکل‌ از اهالي‌ محل‌ بود که‌ در اعياد مذهبي‌ و نيز مصيبت‌ اهل‌بيت‌ فعاليت‌داشت‌. از همان‌ موقع‌ که‌ در گروه‌ مي‌خواندم‌ روياي‌ نوحه‌خواني‌ را در سر مي‌پروراندم‌ و در خيال‌، خود را وسط سينه‌زنان‌ مي‌ديدم‌ که‌ مشغول‌ نوحه‌خواني‌ هستم‌. تا اين‌که‌ اين‌ رويا به‌ لطف‌خداوند و به‌ واسطه‌ي‌ آقاي‌ محمد فتوت‌ و پدرم‌ و همکاري‌ باني‌ مسجد و اهالي‌ محل‌ به‌ حقيقت‌ پيوست‌ و در 19 رمضان‌ سال‌ 1417 هـ.ق‌ (1375 هـ.ش‌) بود که‌ براي‌ اولين‌بار به‌ عنوان‌نوحه‌خوان‌ رفتم‌ به‌ وسط سينه‌ و 2 نوحه‌ قبل‌ از نوحه‌خوان‌ آن‌ زمان‌ مسجد آقاي‌ علي‌ دشتي‌ اجرا کردم‌ و بعد از ماه‌ رمضان‌ بود که‌ به‌ عنوان‌ نوحه‌خوان‌ رسمي‌ مسجد انتخاب‌ شدم‌. 

چه‌ خاطره‌اي‌ از دوران‌ نوحه‌خواني‌ خود داريد؟

 لحظه‌لحظه‌ي‌ اين‌ مراسم‌ عزاداري‌ براي‌ من‌ خاطره‌ است‌ مخصوصاً سال‌هاي‌ اوليه‌. اما شب‌ 28 صفر سال‌ 1379 که‌ براي‌ اولين‌بار بود مي‌خواستم‌ مجري‌ آهنگ‌ واحد (روح‌ بلند محمد)باشم‌ استرس‌ عجيبي‌ وجود من‌ را احاطه‌ کرده‌ بود و البته‌ طبيعي‌ هم‌ بود و بعد از اين‌که‌ واحد اجرا شد، به‌ شدت‌ مورد قبول‌ حاضران‌ در مسجد قرار گرفت‌ و شبي‌ به‌ ياد ماندني‌ شد در خاطرات‌نوحه‌خواني‌ من‌. در اينجا جا دارد از دوست‌ و برادر عزيزم‌ آقاي‌ هادي‌ محمودي‌فرد شاعر و آهنگساز اهل‌بيت‌ که‌ هر سال‌ زحمت‌ مي‌کشد و چندين‌ نوحه‌ و واحد را در اختيار ما نوحه‌خوانان‌قرار مي‌دهد کمال‌ تشکر را داشته‌ باشم‌. 

 با توجه‌ به‌ اين‌که‌ شما هر ساله‌ مجري‌ آهنگ‌ جديدي‌ هستيد براي‌ اين‌ ايام‌ سوگواري‌ آيا کار جديدي‌ داريد؟

 بله‌، با توجه‌ به‌ اين‌که‌ در شهادت‌ امام‌ حسن‌ مجتبي‌(ع‌) در زمينه‌ي‌ واحد خلاء مي‌ديدم‌ شعري‌ از آقاي‌ محمود موجي‌ و آهنگسازي‌ آقاي‌ هادي‌ محمودي‌فرد را براي‌ شب‌ شهادت‌ آن‌بزرگوار برگزيدم‌
 چه‌ عواملي‌ را در پيشرفت‌ يک‌ نوحه‌خوان‌ دخيل‌ مي‌دانيد؟
 به‌ نظر من‌ بعد از لطف‌ خداوند 4 عامل‌ استعداد، انگيزه‌، ممارست‌ در تمرين‌ و خلوص‌ نيت‌ مي‌توانند در پيشرفت‌ يک‌ نوحه‌خوان‌ نقش‌ مهمي‌ داشته‌ باشد.
 

اگر حرف‌ ناگفته‌اي‌ مانده‌ بفرماييد؟

 در اين‌جا از پدر و مادر عزيزم‌ که‌ در تمامي‌ عرصه‌ها از اوان‌ کودکي‌ تا به‌ امروز مشوق‌ و يار و ياور من‌ بوده‌اند و هستند تشکر و قدرداني‌ مي‌کنم‌ و دست‌شان‌ را مي‌بوسم‌ و جا دارد از آقايان‌حاج‌مصطفي‌ گراشي‌ و عبدالحميد دشتي‌فرد(ناخدا) که‌ در اين‌ چند سال‌ اخير همانند پدراني‌ دلسوز در تمامي‌ مسايل‌ راهنما و راهگشاي‌ من‌ بوده‌اند کمال‌ تشکر را داشته‌ باشم‌.


نوشته شده در تاريخ جمعه سی ام بهمن 1388 توسط رضا

 عبدالحسین خرمایی فرزند مرحوم علیابش خرمائی در سال 1325 در یک خانواده مذهبی در شهر بوشهر متولد شد. پدر وی از نوحه خوانان معروف بوشهر بود و از اين رو او از کودکی با محیط مساجد و مراسم سینه زنی آشنا گردید و از همان اوان کودکی برای رفتن به مسجد و کلیه مراسم مذهبی مختلف که در مساجد انجام می گرفت، علاقمندی نشان می داد. وی تحصیلات ابتدایی و دوره اول متوسطه را در دبستان و دبیرستان پهلوی قدیم (شریعتی فعلی) گذراند، آن گاه ادامه تحصیل خود را در دبیرستان داریوش کبیر (امیر کبیر فعلی) با اخذ دیپلم در رشته ادبی به پایان برد و از سال 1340 تا سال 1348 قبل از اعزام خدمت مقدس سربازی در مسجد بهبهانی بوشهر به جای پدرش  که بعد از30 سال نوحه خوانی، دیگر توانایی لازم برای انجام این امر مهم را نداشت به نوحه خوانی پرداخت. در همان سالهایی که نوحه می خواند تغییری در آهنگهای نوحه ی واحد داد که متوجه شد می تواند در خصوص نوا سازی (آهنگ سازی) در اشعار مذهبی نیز کار جدید انجام دهد و این کار را بر روی اشعاری از استاد مرحوم عین الملک و حمید گزی، هاشمی فرد، موجی، خورده بین، دکتر رجایی و مرحوم سید ابوالمکارم بلادی صورت داد که تعداد آثار وی بیش از 60 آهنگ می باشد که مورد استفاده نوحه خوانان استان قرار می گیرد، به همین دلیل ایشان را می توان یکی از پیشگامان ایجاد و سبک آهنگ سازی بر روی اشعار مذهبی در بوشهر نامید.

لطفاً خودتان را معرفی کنید و بفرمایید که چگونه به سوی آهنگ سازی برای نوحه های سنتی روی آوردید؟

- با عرض سلام به خوانندگان محترم ، این جانب عبدالحسین خرمایی فرزند مرحوم علیباش متولد سال 1325 بوشهر می باشم. با توجه به علاقه ی شدید اینجانب به مراسم عزاداری اباعبدا... الحسین و آشنایی با مرحوم سید جواد عین الملک که ایشان به تازگی کارآهنگ سازی را آغاز نموده بود، در سال 1361 با درخواست ایشان جهت همکاری و ساخت آهنگ گام به این عرصه گذاشته و تا کنون ادامه دارد.

- پدر شما نیز مرحوم علیباش خرمایی از نوحه خوانان و مداحان معروف بوشهری بود. آیا وي در نوحه خوانی سبک خاصی داشت؟

- اصولاً هر نوحه خوان سبک مخصوص به خود دارد و مرحوم علیباش خرمایی در نوحه خوانی سبک خاص خود را داشت که نمونه ی آن نوحه ی معروف الوداع الوداع است که ساخته ی خود ایشان بود و با نوایی متفاوت اجرا می کرد.

- از دمام زنی مرحوم علیباش خرمایی هم تعریف زیادی می شود. در این باره نیز توضیح دهید؟

- پدرم در پوست گذاری و کشیدن دمام متبحر بود. در نواختن اشکون هم مهارت به سزایی داشت. مرحوم میرزا بمانعلی بابا حاجی که یکی از معروفترین اشکون زنهای زمان خود بود و عده ی کمی جرأت گرفتن دمام از نامبرده داشت، مرحوم پدرم به راحتی دمام را از وی گرفته و اشکون را ادامه می داد.

- نوحه خوانی مرحوم پدرتان چقدر روی شما تاثیر گذاشت و باعث آشنایی شما با سبک ها و آهنگهای نوحه های بوشهر شد؟

- از آن جا که اینجانب از طفولیت با مرحوم پدرم در مراسم سینه زنی شرکت می کردم و شاهد نوحه خوانی ایشان بودم به مرور موجب تاثیرپذیری و آشنایی با سبک نوحه خوانی وی گردید و در محله های دیگر نیز با سبک نوحه خوانان آن محلات آشنا شدم.

- در مجموع به نظر شما آیا می توان نوحه های سینه زنی بوشهر را در دستگاه موسیقی گنجاند؟

- به طور کلی تمام نوحه ها دردستگاه های مختلف موسیقی ایرانی می باشد.

- بیشتر نوحه های سینه زنی بوشهری در چه دستگاهی اجرا می شود؟

- بطور اعم در اغلب دستگاه های موسیقی از جمله ماهور، دشتی، اصفهان مثنوی سه گاه و همایون اجرا می شوند.

- آیا می توان از سبک نیز در نوحه های بوشهری یاد کرد؟

- بلی، بر اساس موسیقی ردیفی ایران و با لحن بوشهری.

- در هنگام آهنگ سازی نوحه های بوشهری بر روی چه مسایلی، دقت بیشتری داشتید؟

- ضرب آهنگ، دستگاه موسیقی که کاملاً با ریتم سینه زنی بوشهر همخوانی داشته و حزن آهنگ.

- یادتان می آید که تاکنون برای چه نوحه هایی، آهنگ سازی کرده اید؟ چند نوحه معروف را که برایش آهنگ سازی کرده اید نام ببرید و بهترین کارتان را چه می دانید؟

- تا کنون بیش از پنجاه آهنگ براي اشعار سروده شده توسط دوستان عزیزم آقایان موجی و خورده بین ساخته ام که هر کدام از آنها ویژگی خاص خود را دارد و معروفترین آنها از نظر اینجانب واحد: می رود شهزاد اکبر، مدینه، کربلا آغوش غم را باز کن و بنالید شیعیان هنگام ماتم شد می باشد.

- بر روی آهنگ های جدید نوحه های بوشهر، انتقادات فراوانی مي رود و برخی عدم ماندگاری آن نوحه ها را به مضمون محتوا، نوع اجرا و آهنگ سازی آنها ربط می دهند. نظر شما چیست؟

- بله، در مورد بعضی از سروده ها و آهنگ ها و اجرای مداحان چنین مواردی صدق می کند.

- ورود سبک ها و موسیقی عزاداری خوزستانی تا چه اندازه با فضای نوحه خوانی بوشهر همخوانی دارد؟

- سبک نوحه خوانی خوزستانی ها با سبک نوحه خوانی در بوشهر متفاوت است و هیچ گونه تاثیری بر نوحه خوانی بوشهر ندارد.

- دوست داشتید در این راه چه کاری انجام دهید که موفق به انجام آن نشدید؟

- بحمدالله تا کنون آن چه که خواسته درونیم بود انجام داده ام.

- آینده نوحه سرایی و آهنگ سازی آن را در آینده بوشهر چگونه ارزیابی می کنید؟

- با توجه به علاقه و انگیزه ای که در نوحه سرایان و آهنگ سازان وجود دارد، انشاءا... آینده ای درخشان پیش رو می باشد.

- برای نوحه سرایان و آهنگ سازان نوحه خوانی سینه زنی بوشهر، چه توصیه و سفارشی دارید؟

- اینجانب فقط در مورد آهنگ سازی می توان توصیه ای داشته باشم و آن این است که حتماً به صورت علمی کار کنند و تحقیق در مورد این هنر را پیشه نمایند. البته احساس درونی، تحصیلات نمی خواهد اما اگر تواماً انجام گیرد از آهنگ سازان ماندگار خواهد بود.

 


نوشته شده در تاريخ جمعه سی ام بهمن 1388 توسط رضا

نوشته شده در تاريخ سه شنبه بیست و هفتم بهمن 1388 توسط رضا

قالب وبلاگ